Categories
Blog

วัดศรีชุม สุโขทัย

วัดศรีชุม-สุโขทัย

วัดศรีชุม สุโขทัย วัดคู่บ้านคู่เมือง สุโขทัย

วัดศรีชุม สุโขทัย เป็นโบราณสถาน ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย ตัววัดเป็นโบราณสถาน ตั้งอยู่ทาง ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ นอกกำแพง เมืองวัดนี้เป็นที่ประดิษฐาน พระพุทธรูปปางมารวิชัยองค์ใหญ่ซึ่งมีนามว่า “พระอจนะ” องค์พระพุทธรูปประดิษฐาน อยู่ในมณฑป

พระพุทธอจนะ เป็นที่เลื่องลือ ถึงความศักดิ์สิทธิ์ และ มีมนต์เสน่ห์ และเอกลักษณ์ ชวนให้นักท่องเที่ยวมาเที่ยวชม และ สักการะอย่างไม่ขาดสาย ในปัจจุบัน ทางด้านตะวันตกเฉียงใต้ ไม่ห่างจาก ตัวโบราณสถานนัก มีวัดสร้างใหม่ มีพระภิกษุสงฆ์จำพรรษา ใช้ชื่อว่า วัดศรีชุม เช่นเดียวกัน

ประวัติ วัดศรีชุม สุโขทัย

วัดศรีชุม-สุโขทัย3

“วัดศรีชุม” มาจากคำ เรียกพื้นเมืองเดิม ซึ่งหมายถึง ต้นโพธิ์ ดังนั้นชื่อ ศรีชุม จึงหมายถึง ดงของต้นโพธิ์ แต่ในหนังสือ พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ที่เขียน ในสมัยอยุธยาตอนปลาย ไม่เข้าใจความหมายนี้แล้ว จึงเรียกสถานที่ นั้นว่า “ฤๅษีชุม” วัดศรีชุมนั้น สันนิษฐานว่า สร้างในสมัยพ่อขุนรามคำแหง

โดยปรากฏอยู่ในศิลาจารึก สุโขทัยหลักที่ 1 ว่า “เบื้องต้นนอนเมืองสุโขทัยนี้ มีพระอจนะ มีปราสาท” พระประธานในมณฑป จึงมีชื่อว่า “พระอจนะ” พระมณฑปกว้างด้านละ 32 เมตร สูง 15 เมตร ผนังหนา 3 เมตร ผนังด้านซ้าย เจาะเป็นทางทำบันได ในผนังขึ้นไป ถึงหลังคา ตามฝาผนังอุโมงค์ มีภาพเขียนเก่าแก่ แต่เลอะเลือนเกือบหมด

ภาพเขียนนี้มีอายุเกือบ 700 ปี เพดานผนังมีแผ่นหินชนวนสลักภาพลายเส้นเป็นเรื่องในชาดกต่างๆ เรียงประดับต่อเนื่องกัน ทั้งหมดนี้ ถือได้ว่าเป็นงานจิตรกรรมไทย ที่เก่าแก่ที่สุด ในสมัยอยุธยา เมื่อครั้งสมเด็จ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ประกาศอิสรภาพในปี พ.ศ. 2127 ที่เมืองแครง ทำให้หัวเมือง ต่างยกเลิกการส่งส่วยให้กับ พม่า

แต่ยังมีเมืองเชลียง ( สวรรคโลก) ที่ไม่ยอมทำตามพระราชโองการ ของพระองค์ พระองค์จึงนำทัพเสด็จ มาปราบเมืองเชลียง และ ได้มีการมาชุมนุมทัพที่วัดศรีชุมแห่งนี้ ก่อนที่จะไปตีเมืองเชลียง และ ด้วยการรบในครั้งนั้น เป็นการรบระหว่างคนไทย กับ คนไทยด้วยกัน ทำให้เหล่าทหารไม่มีกำลังใจ ในการรบไม่อยากรบ

สมเด็จพระนเรศวร จึงได้วางแผน สร้างกำลังใจให้กับทหาร โดยการให้ทหารคนหนึ่ง ปีนบันไดขึ้นไป ทางด้านหลังองค์พระ และ พูดให้กำลังใจแก่เหล่าทหาร ทำให้ทหารเกิดกำลังใจ ที่จะต่อสู้ ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้เกิดตำนานพระพูดได้ที่วัดศรีชุมแห่งนี้ และ พระนเรศวรยังได้มีการทำพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยาขึ้นที่วัดแห่งนี้ด้วย ตามหลักฐานระบุว่าวัดแห่งนี้

ได้มีการบูรณะครั้งใหญ่ในสมัยพระเจ้าลิไท และ มีการดูแลบูรณะเรื่อยมา สันนิษฐานว่าวัดนี้ได้ถูกทิ้งร้างในสมัยอยุธยาตอนปลาย จนกระทั่งในสมัย รัชกาลที่ 9 ได้มีโครงการบูรณปฏิสังขรณ์ ในปี พ.ศ. 2495 โดยเริ่มมีการบูรณะพระพุทธรูปพระอจนะ โดยศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี และ อาจารย์เขียน ยิ้มสิริ วัดจึงอยู่ในสภาพที่เห็นในปัจจุบัน

สภาพโบราณสถาน

วัดศรีชุม-สุโขทัย1

วัดศรีชุม เป็นโบราณสถานที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเมืองสุโขทัย สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยพ่อขุนรามคำแหง ในวัดปรากฏโบราณสถานขนาดใหญ่ลักษณะมณฑปรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นขนาดใหญ่เต็มมณฑป ซึ่งสันนิษฐานว่าในอดีตตัวมณฑปน่าจะมีหลังคาคล้ายโดม ตัวมณฑปนั้นตั้งอยู่บนฐานสูง

ด้านหน้าเปิดเป็นช่องเห็นพระพักตร์พระพุทธรูปงดงามแต่ไกล ตัวโบราณสถานประกอบด้วยอาคารหลัก 2 หลัง หลังแรกเป็นมณฑปรูปสี่เหลี่ยมกว้าง 32 คูณ 32 ม. สูง 15 ม. ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปที่มีชื่อว่า พระอจนะ ในด้านหน้า เป็นวิหารหลวงมี 6 ห้อง ปรากฏในศิลาจารึกว่า “เบื้องตีนนอน” อยู่ทางทิศเหนือ จะมีพระพุทธรูปใหญ่

“เบื้องหัวนอน” จะอยู่ทางทิศใต้ สมัยพ่อขุนรามคำแหงโปรดให้สร้างมณฑปครอบพระพุทธรูปไว้ และในสมัยพระเจ้าลิไทโปรดให้ก่อผนังใหม่อีกข้างให้ห่างจากผนังเดิม 1 เมตร 50 ซ.ม. โดยช่องว่างให้ทำบันได ทำอุโมงค์ขึ้นไปทางด้านหลังองค์พระ ผนังของอุโมงค์นี้โปรดให้ไปแกะหินชนวนจากเจดีย์เก้ายอดที่วัดมหาธาตุ

ที่แกะสลักเป็นเรื่องราวชาดก 550 พระชาติ และในส่วนที่แกะหินชนวนโปรดให้สร้างพระสาวกปางลีลากระทำอัญชลีขึ้นแทน ในการสร้างมณฑปที่มีผนัง 2 ชั้นนั้นได้รับอิทธิพลศิลปะโปโลนนารวะของลังกา ซึ่งแพร่หลายมากในสมัยปรกมพาหุ ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงนิยมสร้างพระอัฏฐารส และสมัยพระยาลิไทนิยมสร้างพระสาวกลีลา

ความสำคัญของวัด

วัดศรีชุม-สุโขทัย2

วัดศรีชุมมีการวางผังที่แปลกกว่าวัดทั่วไป ที่ใช้มณฑปที่มีพระพุทธรูปขนาดใหญ่ประดิษฐานเป็นประธานของวัดเปรียบเป็นอุเทสิกเจดีย์ และ มีพระวิหารต่อออกมาแบบที่เป็นที่นิยมในสมัยนั้น นักโบราณคดีให้ความเห็นว่า มณฑปพระอจนะน่าจะสร้างโดย มีคติเป็นพระคันธกุฎี

คือ ที่ประทับของพระพุทธเจ้าในสมัยพุทธกาล วัดนี้เป็นสถานที่พบศิลาจารึกหลักที่ 2 หรือศิลาจารึกวัดศรีชุม พูดถึงความเป็นมาของราชวงศ์พระร่วง และราชวงศ์ผาเมืองและการตั้งเมืองสุโขทัย ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่ยืนยันความเป็นของแท้ดั้งเดิมของจารึกหลัก

ที่หนึ่งในคราวที่มีกรณี ข้อกล่าวหาว่าจารึกหลักหนึ่งเป็นของปลอม แผ่นหินที่แกะมาจากเจดีย์วัดมหาธาตุจารึกเป็นรูปบุคคล และรูปอาคาร เป็นหลักฐานชั้นสำคัญที่ทำให้เรารู้ว่าอาคารและบุคคลในสุโขทัยเป็นอย่างไร วัดศรีชุมถือเป็นสัญลักษณ์ทางการท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดสุโขทัย

การเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปยังจังหวัดสุโขทัย

– โดยรถยนต์ จากกรุงเทพฯ สามารถเดินทางได้ 2 เส้นทางคือ จากทางหลวงหมายเลข 1 ผ่านจังหวัดนครสวรรค์ กำแพงเพชร เข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 101 ผ่านอำเภอพราน กระต่าย อำเภอคีรีมาศ ระยะทาง 440 กิโลเมตร และเปลี่ยนไปใช้ทางหลวงหมายเลข 12 (ถนนสิงหวัฒน์) เข้าสู่จังหวัดสุโขทัย

 – โดยรถประจำทาง มีรถโดยสารทั้งแบบธรรมดาและปรับอากาศของบริษัท ขนส่ง จำกัด และของบริษัทเดินรถเอกชนให้บริการ ออกจากสถานีขนส่ง หมอชิต ถนนกำแพงเพชร 2 ทุกวัน ใช้เวลาเดินทางประมาณ 7 ชั่วโมง

– โดยรถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทยมีบริการรถไฟออกจากสถานีรถไฟกรุงเทพ(หัวลำโพง) ทั้งรถด่วน และรถเร็ว ไปลงที่สถานี พิษณุโลกทุกวัน จากนั้นให้เดินทางต่อโดยรถประจำทางไปสุโขทัยอีกประมาณ 59 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 6-7 ชั่วโมง

– โดยเครื่องบิน มีบริการสายการบินจากกรุงเทพฯ ที่มีเที่ยวบินตรงไปสุโขทัยทุกวัน หรือสามารถบินจากกรุงเทพฯ ไปลงที่จังหวัดพิษณุโลก จากนั้นให้เดินทางต่อโดยรถประจำทางไปสุโขทัยอีกประมาณ 118 กิโลเมตร

ข้อมูลเพิ่มเติม

อัตราค่าเข้าชม : คนไทย 10 บาท, ชาวต่างชาติ 40 บาท

เวลาเปิด-ปิด : เปิดทำการทุกวันเวลา 06.00 – 21.00 น.

ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการท่องเที่ยว : ช่วงฤดูหนาว(ปลายเดือนตุลาคม-เดือนมกราคม)

สถานที่ตั้ง : อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย หมู่ 3 ต.เมืองเก่า อ.สุโขทัย จ.สุโขทัย 64120

ขอขอบคุณบทความเส้นทางสายบุญ โดย ufa168